خمیر دندان ها

خمیردندان و نقش آن در پیشگیری از پوسیدگی دندان

آیا خمیردندان واقعاً در پیشگیری از پوسیدگی مؤثر است؟

بله. استفاده منظم از خمیردندان حاوی فلوراید یکی از مؤثرترین روش‌های پیشگیری از پوسیدگی دندان است.

فلوراید با تقویت روند بازسازی مینای دندان و افزایش مقاومت آن در برابر اسیدهای ایجادشده توسط باکتری‌های دهان، به کاهش خطر پوسیدگی کمک می‌کند.

نکته مهم: اثر ضدپوسیدگی خمیردندان بیش از هر چیز به وجود فلوراید با غلظت مناسب و استفاده صحیح و منظم از آن مربوط است.

مواد مؤثر مهم در خمیردندان

فلوراید (Fluoride)
مهم‌ترین ماده فعال برای پیشگیری از پوسیدگی است و به تقویت مینای دندان و کاهش خطر ایجاد حفره‌های پوسیدگی کمک می‌کند.

پتاسیم نیترات (Potassium nitrate)
یکی از ترکیبات رایج در خمیردندان‌های مخصوص دندان‌های حساس است و می‌تواند با کاهش تحریک عصبی، به کاهش حساسیت دندان کمک کند.

آرژینین (Arginine)
در بعضی خمیردندان‌های مخصوص حساسیت استفاده می‌شود و می‌تواند در کاهش حساسیت دندان نقش داشته باشد.

سیلیکا و کربنات کلسیم (Silica / Calcium carbonate)
مواد ساینده‌ای هستند که به پاک شدن پلاک و لکه‌های سطحی دندان کمک می‌کنند. میزان و نوع مواد ساینده باید به‌گونه‌ای باشد که در استفاده صحیح به ساختار دندان آسیب نرسد.

زینک (Zinc)
در بعضی خمیردندان‌ها برای کمک به کنترل پلاک، بوی بد دهان و برخی ترکیبات ایجادکننده بوی نامطبوع استفاده می‌شود.

نکته علمی مهم

فلوراید مهم‌ترین ماده ضدپوسیدگی در خمیردندان است. ترکیبات دیگر می‌توانند برای اهدافی مانند کاهش حساسیت، کنترل پلاک یا کاهش بوی بد دهان مفید باشند، اما جایگزین نقش فلوراید در پیشگیری از پوسیدگی نمی‌شوند.

غلظت فلوراید در خمیردندان

میزان فلوراید روی بسته‌بندی خمیردندان معمولاً با واحد ppm نوشته می‌شود.

برای بیشتر بزرگسالان، استفاده از خمیردندان با حدود ۱۴۵۰ ppm فلوراید برای پیشگیری از پوسیدگی توصیه می‌شود.

در کودکان نیز استفاده از خمیردندان فلورایددار توصیه می‌شود، اما مقدار خمیردندان و غلظت مناسب آن باید متناسب با سن کودک و خطر پوسیدگی باشد.

برای کودکان زیر ۳ سال، معمولاً مقدار بسیار کمی خمیردندان با فلوراید کم یا بدون فلوراید به اندازه یک دانه برنج، روی مسواک استفاده می‌شود.

برای کودکان ۳ تا ۶ سال، مقدار خمیردندان فلوراید دار به اندازه یک نخود کافی است.

انتخاب غلظت فلوراید در کودکان باید بر اساس سن، خطر پوسیدگی و توصیه‌های دندانپزشک انجام شود.

آیا برند خمیردندان مهم است؟

برند به‌تنهایی تعیین‌کننده کیفیت خمیردندان نیست.

مهم‌تر از نام برند، وجود فلوراید با غلظت مناسب و انتخاب خمیردندان متناسب با نیاز فرد است.

بنابراین هنگام خرید خمیردندان، بهتر است علاوه بر نام برند، ترکیبات و میزان فلوراید درج‌شده روی بسته‌بندی را بررسی کنید.

خمیردندان‌های بدون فلوراید

خمیردندان‌های بدون فلوراید ممکن است به پاک شدن پلاک و ایجاد احساس تمیزی کمک کنند، اما اثر ضدپوسیدگی آن‌ها با خمیردندان‌های فلورایددار قابل مقایسه نیست.

بنابراین برای افرادی که هدف اصلی آن‌ها پیشگیری از پوسیدگی است، خمیردندان فلورایددار انتخاب مناسب‌تری است؛ مگر اینکه دندانپزشک به دلیل شرایط خاص فرد، توصیه دیگری داشته باشد.

خمیردندان‌های مخصوص دندان‌های حساس

اگر هنگام خوردن یا نوشیدن مواد سرد، گرم، شیرین یا ترش دچار حساسیت دندان می‌شوید، خمیردندان‌های مخصوص دندان‌های حساس می‌توانند کمک‌کننده باشند.

برخی از این خمیردندان‌ها حاوی موادی مانند پتاسیم نیترات یا ترکیبات دیگری هستند که برای کاهش حساسیت طراحی شده‌اند.

در صورت تداوم یا شدت حساسیت، بهتر است علت آن توسط دندانپزشک بررسی شود؛ زیرا حساسیت همیشه فقط به دلیل حساس بودن دندان نیست و ممکن است با پوسیدگی، تحلیل لثه، سایش دندان یا مشکلات دیگر مرتبط باشد.

خمیردندان‌های سفیدکننده

خمیردندان‌های سفیدکننده معمولاً با کمک مواد پاک‌کننده و ساینده، لکه‌های سطحی دندان را کاهش می‌دهند.

این محصولات معمولاً نمی‌توانند رنگ طبیعی دندان را مانند بلیچینگ تغییر دهند.

استفاده نادرست یا بیش از حد از محصولات با سایندگی بالا نیز می‌تواند باعث افزایش سایش سطح دندان شود.

از خمیر دندان های سفید کننده نمیتوان به صورت روزمره استفاده کرد.

خمیردندان مخصوص کودکان

برای کودکان نیز استفاده از خمیردندان فلورایددار اهمیت دارد.

مقدار خمیردندان باید متناسب با سن کودک باشد و والدین باید مراقب باشند کودک مقدار زیادی از خمیردندان را نبلعد.

برای کودکان کم‌سن، والدین می‌توانند در مسواک زدن به کودک کمک کنند تا هم مقدار مناسب خمیردندان استفاده شود و هم مسواک زدن به‌درستی انجام شود.

چند نکته مهم هنگام انتخاب خمیردندان

به وجود فلوراید و میزان آن روی بسته‌بندی توجه کنید.

خمیردندان را متناسب با نیاز خود انتخاب کنید؛ مانند خمیردندان معمولی، مخصوص حساسیت یا مخصوص کودکان.

فقط به تبلیغات «طبیعی»، «گیاهی» یا «سفیدکننده» توجه نکنید و ترکیبات محصول را بررسی کنید.

برای پیشگیری از پوسیدگی، خمیردندان فلورایددار اهمیت بیشتری از برند محصول دارد.

اگر حساسیت، خونریزی لثه یا مشکل خاصی دارید، انتخاب خمیردندان باید بر اساس علت مشکل انجام شود.

چگونه از خمیردندان استفاده کنیم؟

برای بیشتر افراد، مسواک زدن با خمیردندان فلورایددار، روزی دو بار و هر بار حدود دو دقیقه توصیه می‌شود.

پس از مسواک زدن بهتر است خمیردندان را تف کنید و از شست‌وشوی شدید دهان با مقدار زیادی آب خودداری کنید تا مقدار بیشتری از فلوراید روی سطح دندان باقی بماند.

جمع‌بندی

فلوراید مهم‌ترین ماده فعال خمیردندان برای پیشگیری از پوسیدگی دندان است.

هنگام انتخاب خمیردندان، به جای تمرکز صرف بر برند، باید به میزان فلوراید و نیازهای خاص دهان و دندان توجه کرد.

خمیردندان‌های مخصوص حساسیت، سفیدکننده، کنترل پلاک یا کودکان می‌توانند برای شرایط خاص مفید باشند، اما انتخاب آن‌ها باید متناسب با نیاز فرد باشد.

در نهایت، هیچ خمیردندانی جایگزین مسواک زدن صحیح، تمیز کردن بین دندان‌ها، تغذیه مناسب و معاینه منظم دندانپزشکی نمی‌شود.